Kind kan niet slapen: wat helpt, zonder melatonine
Negen dingen die een kind helpen tot rust te komen voor het slapengaan. Geen enkele is iets om in te nemen.
Laatst bijgewerkt
Wat helpt als je kind niet kan slapen? Vooral dingen die het doet, vasthoudt of beluistert: een bedritueel dat elke avond in dezelfde volgorde loopt, een luisterspeler zonder scherm, een gelijkmatig achtergrondgeluid, een gedimd warm lampje en traag ademen. Deze lijst telt er negen, en zegt bij welk kind elk past.
De meeste adviezen over slapen gaan over wat je moet laten: geen scherm, geen suiker, geen drukte. Dat klopt allemaal. Maar een kind dat moe is en toch niet tot rust komt, heeft ook iets nodig om wel te doen. Daar gaat deze lijst over.
Ze is geschreven voor kinderen van ongeveer 5 tot 12 jaar. Gaat het slapen al weken moeilijk, snurkt je kind of is het overdag uitgeput? Praat dan eerst met je huisarts of kinderarts, voor je iets koopt.
Wat je kunt proberen
Een bedritueel op een kaart
Kinderen die over elke stap onderhandelen, of bij elke stap treuzelen.
Vier of vijf stappen, elke avond in dezelfde volgorde: bad, pyjama, tanden poetsen, verhaaltje, licht uit. Hangt de volgorde aan de muur, dan is de kaart de baas en hoef jij het niet telkens te zeggen. Een zelfgemaakte kaart werkt even goed als een gekochte.
Een luisterspeler zonder scherm
Kinderen bij wie het hoofd nog vol zit als het licht uitgaat.
Spelers zoals een Yoto of een Toniebox spelen verhalen en muziek af met kaartjes of figuurtjes, zonder scherm en zonder iets om door te scrollen. Eén bekend, rustig verhaal werkt beter dan een nieuw. Zet de slaaptimer aan, zodat het vanzelf stopt.
Een apparaatje met wit geruis
Lichte slapers, en kinderen die elke deur en elke broer of zus horen.
Een gelijkmatig geluid dekt de plotse geluiden af. Zet het zacht en aan de andere kant van de kamer, niet naast het kussen.
moonbuddyvan ons
Kinderen die te horen krijgen dat ze rustig moeten ademen en niet weten hoe dat moet.
Een zachte ademvriend voor kinderen van 5 tot 12 jaar. Het buikje gaat op en neer in de handen van je kind, en je kind ademt mee. Eén knop, vier ritmes, geen scherm en geen app, en na zes minuten stopt hij vanzelf.
$99.99Bekijk moonbuddyEen gedimd, warm nachtlampje
Kinderen die niet van het donker houden, en ouders die erin voorlezen.
Het grote licht gaat vroeg uit en een klein, warm lampje neemt over. Zo ziet de kamer er al uit als nacht voor iemand moet gaan slapen. Kies er een dat kan dimmen of vanzelf uitgaat.
Een boek dat je voorleest, alweer
Jongere kinderen, en elk kind dat wil dat je nog even blijft.
Steeds dezelfde paar boeken, dat is net de bedoeling. In een verhaal dat je kind al kent, zit geen verrassing meer. Spreek vooraf af hoeveel hoofdstukken het worden.
Een schriftje voor morgen
Kinderen die zich om kwart voor negen ineens alles herinneren wat belangrijk is.
Vijf minuten voor het ritueel begint, schrijven of tekenen ze wat er in hun hoofd zit. Het schriftje blijft buiten de slaapkamer. Zo hebben de gedachten voor morgen een plek om te wachten.
Een knuffel met één taak
Kinderen die willen dat mama of papa in de kamer blijft tot ze slapen.
Een knuffel die in bed woont en alleen bij het slapengaan tevoorschijn komt, wordt deel van het signaal dat de dag voorbij is. Laat je kind hem zelf kiezen.
Verduisterende gordijnen
Zomeravonden, straatlantaarns en kinderen die om vijf uur wakker zijn.
Het is moeilijk te geloven dat het bedtijd is als de zon iets anders zegt. Gordijnen of een plakbaar rolgordijn veranderen de kamer zelf, en dat kan geen enkel ritueel.
En melatonine?
Melatonine is een hormoon, en in Nederland ligt het gewoon in de drogisterij. De JGZ-richtlijn Slaap van het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid is er duidelijk over: “Het gebruik van melatonine voor slaapproblemen bij kinderen en adolescenten wordt afgeraden”. De richtlijn maakt één uitzondering, voor kinderen met een verschoven biologisch ritme, en dan alleen op advies van een getrainde professional.
Dat betekent niet dat melatonine nooit de juiste keuze is voor een kind. Het betekent dat je het met je huisarts of kinderarts bespreekt, en dat gewoontes en een vast ritueel eerst komen.
Veelgestelde vragen
Begin bij het ritueel: dezelfde stappen, in dezelfde volgorde, elke avond. Daarrond past een luisterspeler bij een vol hoofd, wit geruis bij een kind dat alles hoort, een gedimd lampje bij een kind dat niet van het donker houdt, en traag ademen bij een kind dat niet tot rust komt.
Er bestaat niet één alternatief, want kinderen liggen om verschillende redenen wakker. De JGZ-richtlijn Slaap raadt melatonine bij slaapproblemen van kinderen af, op één uitzondering na. Kijk dus eerst wat je kind wakker houdt en kies daar iets bij: een ritueel, geluid, licht of een ademoefening.
Bespreek alles wat je kind inneemt om te slapen eerst met je huisarts of kinderarts, ook middelen die als natuurlijk verkocht worden. Alles op deze lijst is iets wat je kind doet, vasthoudt of beluistert.
Oefen overdag, niet om acht uur ’s avonds. Leg een knuffel op de buik en laat hem traag op en neer gaan: in door de neus, en iets langer uit. Lukt meetellen niet, geef je kind dan iets om mee te ademen, zoals een hand op de buik, de regenboogademhaling of moonbuddy.
Moonbuddy is gemaakt voor kinderen van 5 tot 12 jaar. Hij heeft één knop en vier ademritmes, werkt zonder app en stopt vanzelf na zes minuten. Voor tieners en volwassenen is er moonbird.
Als het inslapen al weken moeilijk gaat, als je kind luid snurkt of in zijn slaap lijkt te stoppen met ademen, of als het overdag uitgeput is. Niets op deze lijst vervangt dat gesprek.
Verder lezen
- Regenboogademhaling voor kinderen: zo doe je het, en wanneer het helpt
- Ademhalingsoefeningen voor kinderen
- moonbuddy, de ademvriend voor kinderen
Wij maken moonbuddy, en hij staat op deze lijst. Al de rest hier verkopen we niet en verdienen we niets aan. Het onderzoek achter traag ademen staat op onze wetenschapspagina.